تحلیل، چرا در ریاض آشتی نشد؟

به گزارش وبلاگ ابزاری احمد، اینکه چرا فرایند حل بحران در شورای همکاری خلیج فارس، با وجود نشانه هایی دال بر وجود پیشرفت، در نشست ریاض به ایستگاه پایانی نرسید، احتمالا به دلیل مانع تراشی اماراتی ها باشد.

تحلیل، چرا در ریاض آشتی نشد؟

گمانه ها این بود که بحران در شورای همکاری خلیج فارس در شرف انتها است و احتمالا نشست سران این شورا در ریاض، نه صرفا یک نشست عادی بلکه محفل آشتی خواهد بود. اما این اتفاق نیفتاد و امیر قطر شیخ تمیم بن حمد در شب انعقاد نشست به رواندا رفت تا شخصا جایزه بین المللی به نام خود در مبارزه با فساد اقتصادی و اداری را به برندگان اهدا کند.

در واقع برآورد ها درباره آشتی پشتوانه دیتایی داشت که ابتدا حدود یک ماه پیش در محافل منطقه ای سخن از آن می رفت و به رسانه ها درز پیدا کرد که کوشش های جدی و مثمر برای آشتی دادن طرف های بحران با قطر در جریان است.

موافقت عربستان، امارات و بحرین با برگزاری جام خلیج 24 در قطر و شرکت این کشورها در این جام نخستین گام عملی در جهت آشتی قلمداد شد؛ تا این که سخنان محمد بن عبدالرحمن وزیر خارجه قطر در تایید وجود تحرکاتی میان کشورش و عربستان برای آشتی، گمانه ها را تقویت کرد. این گونه بود که همه نگاه ها به نشست ریاض و شرکت امیر قطر در آن دوخته شد، اما وی به آنجا نرفت.

اکنون در سایه پاره ای تحلیل ها مبنی بر بازگشت بحران به نقطه صفر، این پرسش مطرح است که آیا چنین است یا شاهد آشتی میان کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس خواهیم بود؟

واقعیت این است که نرفتن امیر قطر به معنای شکست کوشش های در حال اجرا برای آشتی نیست؛ بلکه بدان معناست که این کوشش ها به ایستگاه آخر نرسیده است، اما پیشرفت ها در جهت آشتی محسوس است که جدا از پژواک آن در اظهارنظرها و برگزاری جام خلیج 24 قبل از انعقاد نشست، در جریان برگزاری آن نیز در استقبال گرم ملک سلمان پادشاه عربستان از نخست وزیر قطر عبدالله بن ناصر بن خلیفه آل ثانی نمود داشت. البته همین شکل استقبال ملک سلمان نمایانگر این مساله نیز هست که عربستان اساسا از عدم شرکت امیر قطر دلخور نشده و انتظار آن را هم نداشته است؛ چون از قبل می دانسته این نشست نه محفلی برای آشتی بلکه پیش درآمد آن است.

کما این که سطح مشارکت قطر در این نشست نیز این گزاره را تقویت می نماید. در واقع عبدالله بن ناصر عالی ترین مقام قطری است که از زمان آغاز بحران در سال 2017 در نشست های سران شورای همکاری GCC شرکت می نماید. قبلا سطح مشارکت قطر خیلی پایین بود و برای نشست دسامبر 2018 وزیر مشاور خود در امور خارجه سلطان بن سعد المریخی را فرستاد.

اما این که چرا فرایند حل بحران، با وجود نشانه هایی دال بر وجود پیشرفت، در نشست ریاض به ایستگاه انتهای نرسید، احتمالا به دلیل مانع تراشی اماراتی ها باشد. به نظر می رسد امارات از فرایند گفتگوها با قطر و انحصار آن میان ریاض و دوحه راضی نیست و همچنان بر تداوم محاصره قطر پای می فشارد و این را می توان در شکل اعزام تیم ملی اش به دوحه مشاهده کرد که به وسیله خاک کویت انجام شد نه پرواز مستقیم به دوحه؛ دلیلی بر این که امارات همچنان خواستار تداوم محاصره زمینی، دریایی و هوایی قطر است؛ چیزی که دوحه قبل از برداشته شدن یا اطمینان کامل نسبت به آن حاضر نخواهد بود در سطح امیری در این گونه نشست ها شرکت کند.

واقعیت این است که تمایل ریاض به آشتی با دوحه را باید برگردانی از حملات چهاردهم سپتامبر گذشته به تاسیسات نفتی آرامکو دانست که یک تکانه سیاسی در دستگاه حاکمیت عربستان ایجاد کرد و دید که هیچ وقت در مواجهه با ایران این اندازه تنها نبوده است. از یک سو، پی برد که ترامپ نمی خواهد در فشار بر ایران از حد مشخصی فراتر رود و از سوی دیگر، نیز اختلافات و بحران با قطر فراتر از قطع روابط با یک کشور، آسیبی جدی به موقعیت عربستان در دنیا عرب زده است.

در کنار آن نیز به نظر می رسد خود آمریکا که بهره کافی از بحران پیشگفته برده، تداوم آن را به زیان کوشش ها برای ایجاد یک جبهه منطقه ای علیه ایران می داند و خواستار انتها آن است. خود محتوای بسیار تند بیانیه نشست ریاض نیز این گزاره را تقویت می نماید. احتمالا همین دغدغه هم باعث شده که به گفته ترکی فیصل، عربستان برای آشتی با قطر پیشقدم شده است. احتمالا به این دلیل هم به گفته وزیر خارجه قطر از 13 شرط مطرح خود درباره آشتی چشم پوشی نموده و در گفتگوها بحثی از آن نشده است. البته در صورت تحقق آشتی، همراهی چندانی از جانب قطر در این خصوص محتمل نیست.

حال باید منتظر ماند و دید آیا پیشرفت ها در فرایند آشتی با قطر به ایستگاه انتهای خواهد رسید یا خیر؟ اگر چنین گردد آیا امارات هم بخشی از آن خواهد بود؟ به هر حال، این آشتی در صورت انجام نیز به این زودی ها نمی تواند آثار منفی و ریشه دوانیده بحران را بزداید.

نویسنده : صابرگل عنبری کارشناس مسائل غرب آسیا

منبع: خبرگزاری تسنیم

به "تحلیل، چرا در ریاض آشتی نشد؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "تحلیل، چرا در ریاض آشتی نشد؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید